هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
124
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
الكامل الاورع الاتقى ، اوحد الفقهاء و افضل الفضلاء ، آخوند ملا باقر اسكوئى الكربلائى المسكن ؛ و ديگرى جناب فخر المحققين و زبدة المدققين ، البارع الكامل الفاضل ، آخوند ملا تقى الهروى الاصل الكربلائى المسكن ، كه اعجوبهء زمان و نادرهء دوران و از تلامذهء جناب « حاجى سيد كاظم » - اعلى اللّه مقامه - است ، به تحصيل مشغول بوده [ و ] بعد از مراجعت از « عتبات عاليات » ، ليلا و نهارا ، در خدمت پدر بزرگوار خويش هم كه منبع زلال كمال و مصدر بحور افضال است ، به تكميل « معارف الهيّه » و تحصيل « حكم يقينيّه » مىپردازد . و در مواقع مخصوصه و ايّام معيّنه ، به ذكر مواعظ شافيه روانبخش قلوب مىشوند [ و ] به حول اللّه و فضله ، از هر جهت حامل آثار فضايل و محامد آبا و اجداد خويش است . جناب « حاجى سيد محمد » ، از سادات صحيح النسب و فاخر الحسب « تبريز » است . در اوايل حال مشغول كسب معاش دنيوى و امور تجارت بوده ، بعد از آن ، چون امورات دنيوى را بىثمر مىبيند ، به جهت كسب معاش اخروى ، مدتى در مدرسهء مباركه [ اى ] كه در جنب « مقام مبارك حضرت صاحب الامر » - عليه السلام - است ، مشغول تحصيل مىشود . اكنون مدت 12 سال است كه سفرا و حضرا در خدمت جناب مستطاب آقاى « ثقة الاسلام » است . در اين سفر هم در خدمت آقاى بزرگوار ، به زيارت « مكهء معظمه » - زاد اللّه شرفا و كرامة - فايز گرديد . شرح بعضى از حالات اين بندهء حقير است . والد ماجدم « حاجى ميرزا جليل بن ميرزا رضاى وكيل » بن « ميرزا ابراهيم وكيل طباطبائى » ، كه سالهاى سال مدير و رئيس خط چاپارخان [ ه ] ها و پستخان [ ه ] هاى « تهران » و « تبريز » است . اين بنده از عنفوان جوانى به تحصيل علوم مايل و راغب بودم ؛ تا از « صرف » و « نحو » و « منطق » و « معانى بيان » و امثال آن به قدر و اندازهء خويش بهره و نصيب يافتم . چندى نگذشت كه تعليم و تعلّم زبان فرانسه - كه به اتفاق افصح السنهء دول خارجه است - در « ايران » شيوع يافت ، به امر و اشاره كارگذاران اعلى حضرت « اقدس